Tên: thầy giáo làng
Số Bài Post :129 Số bài - 65%
Tên: hoanganh
Số Bài Post :39 Số bài - 20%
Tên: dnk2011
Số Bài Post :18 Số bài - 9%
Tên: Old
Số Bài Post :7 Số bài - 4%
Tên: cogiaolang
Số Bài Post :4 Số bài - 2%
Tên: Admin
Số Bài Post :3 Số bài - 2%
Các bài gửi mới nhất Reload
Thủ ảnh tràn lề
Đang tải dữ Liệu
Tình nghĩa trong ca dao
Đang tải dữ Liệu


Share | 
 

 Về nhân vật Chí Phèo

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Go down 
Tác giảThông điệp
thầy giáo làng

avatar

Tổng số bài gửi : 129
Join date : 21/11/2011

Bài gửiTiêu đề: Về nhân vật Chí Phèo   Wed Nov 23, 2011 5:31 pm

Chí Phèo là kết tinh những thành công của Nam Cao trong đề tài nông dân và là một kiệt tác trong nền văn xuôi trước Cách mạng. Khác với đa số truyện ngắn khác, Chí Phèo vừa phản ánh xã hội nông thôn trên bình diện đấu tranh giai cấp vừa thể hiện vấn đề con người bi tha hóa. Qua hình tượng Chí Phèo, một hình tượng nông dân lưu manh hóa, Nam Cao không những đã miêu tả sâu sắc, cảm động cuộc sống đày đọa của người nông dân bị đè nén bóc lột đến cùng cực, mà còn dõng dạc khẳng định nhân phẩm của họ trong khi bị xã hội vùi dập đến mất cả hình người, tính người.

1. Trong làng Vũ Đại, Chí Phèo là một “thằng cùng hơn cả thằng cùng”, không cha không mẹ, không thân thích họ hàng, không nhà không cửa, không tấc đất cắm dùi…; cả đời Chí Phèo “chưa bao giờ được chăm sóc bởi một bàn tay đàn bà” đến nỗi mơ ước đuợc chung sống với một người phụ nữ xấu đến “ma chê quỷ hờn” cũng không đạt được, Chí Phèo sống cuộc sống tối tăm của một con vật và chết cái chết thê thảm của một con người. Số phận khốn khổ ấy của Chí Phèo cũng chính là số phận của cả một lớp người cố cùng dưới đáy xã hội nông thôn Việt Nam cũ.
Từ tuổi thơ “bơ vơ, hết đi ở cho nhà này lại đi ở cho nhà nọ” đến tuổi thanh niên “làm canh điền cho ông Lý Kiến”, Chí Phèo sống cuộc sống lao động cực khổ của người cố nông ở nông thôn. Quãng đời lương thiện ấy chấm dứt khi Chí bị lão Lý Kiến cho giải lên huyện rồi đi ở tù.
Sau 7,8 năm biệt tích trở về Chí đã hoàn toàn thay đổi. Hắn trở nên xa lạ với dân làng Vũ Đại và cũng xa lạ với bản thân. Hắn không còn là người nông dân lao động nữa mà phần tử bị loại ra khỏi xã hội loài người. Dù vậy, hình tượng Chí Phèo không phải là ngẫu nhiên, cá biệt. Xã hội thực dân, phong kiến trước đây không hiếm những trường hợp người lao động bị đè nén bóc lột đến cùng cực đã quay lại chống trả bằng con đường lưu manh. Bá Kiến đẩy Chí vào nhà tù (giai cấp địa chủ phong kiến còn chỗ nào là chỗ dựa tốt hơn bộ máy cai trị của “nhà nước bảo hộ”trong việc đàn áp nông dân!); nhà tù thực dân, cái nhà tù đã bắt giam người ta lúc lương thiện và thả ra khi trở thành hung ác – đã giết chết cái phần người của Chí, biến Chí thành Chí Phèo, một người nông dân hiền lành thành một con thú dữ. Hiện tượng bi thảm ấy là có quy luật, tính phổ biến trong cái xã hội ăn thịt người đó. Trong nhiều truyện ngắn khác của Nam Cao, ta đã gặp những họ hàng làng xã của Chí Phèo : Trạch Văn Đoành (Đôi móng giò), cu Lộ (Tư cách mõ)… và ngay trong Chí Phèo là Năm Thọ, Binh Chức, những tiền bối gần gũi của hắn. Chí Phèo chết, nhưng hiện tượng Chí Phèo phải chăng sẽ hết? Nghe tin Chí Phèo chết, Thị Nở “nhìn nhanh xuống bụng”và bỗng “thấy thoáng hiện ra một cái lò gạch cũ bỏ không xa nhà cửa và vắng người lại qua…”. Câu chuyện kết thúc ở đó. Sau này Thị Nở có tìm đến cái lò gạch cũ và cho ra đời một Chí Phèo con để “nối nghiệp” bố hay không, điều đó chưa chắc, nhưng có một điều chắc là : hiện tượng Chí Phèo chưa hết chừng nào bọn địa chủ còn tác quái trên đầu dân lành không cho ai được sống. “Tre già măng mọc, có bao giờ hết những thằng du côn!” Sức mạnh phê phán của Chí Phèo trước hết là đã vạch ra thật hùng hồn cái quy luật tàn bạo, khủng khiếp trong xã hội thực dân phong kiến đó.
Đi vào cuộc đời người nông dân lưu manh hóa – vừa tiêu biểu cho số phận cực khổ của người nông dân bị đè nén bóc lột vừa tiêu biểu cho sự tha hoá phổ biến trong xã hội tàn phá tâm hồn con người – ngòi bút Nam Cao đã đạt tới một sức mạnh phê phán mãnh liệt, sâu sắc, ít có.
2. Nhưng giá trị độc đáo của Chí Phèo không phải chỉ ở đó. Vẽ nên hình ảnh người nông dân lưu manh đầy thú tính, Nam Cao không hề bôi nhọ nông dân mà trái lại, đã đi sâu vào đời sống tâm hồn của nhân vật để khẳng định nhân phẩm đẹp đẽ của người nông dân ngay trong khi họ bị rạch nát cả bộ mặt người, giết chết tâm hồn người.
Cuộc gặp gỡ với Thị Nở đã loé sáng như một tia chớp trong chuỗi ngày tăm tối dằng dặc của Chí Phèo. Thị Nở không phải đã khơi dậy bản năng sinh vật ở gã đàn ông Chí Phèo mà sự săn sóc giản dị, đầy ân tình cùng tình thương yêu mộc mạc chân thành của người đàn bà khốn khổ ấy đã khiến bản chất người lao động lương thiện trong Chí Phèo thức dậy. Lần đầu tiên sau bao nhiêu năm, Chí Phèo lại mới nghe thấy tiếng chim hót vui vẻ, tiếng cười nói vui vẻ của mấy người đi chợ về, tiếng anh thuyền chài gõ mái chèo đuổi cá… Những âm thanh quen thuộc trong cuộc sống lao động xung quanh ấy hôm nào chả có, nhưng hôm nay bỗng vang động sâu xa trong lòng Chí Phèo như là tiếng gọi tha thiết của sự sống vẳng đến đôi tai lần đầu tiên tỉnh táo của anh. Chí Phèo ăn bát cháo hành từ tay Thị Nở và bỗng nhận ra rằng cháo hành ăn rất ngon. Hương vị cháo hành hay hương vị của tình yêu thương chân thành cảm động , của hạnh phúc giản dị mà thấm thía, lần đầu tiên Chí Phèo được hưởng ? Lần đầu tiên Chí Phèo “mắt ươn ướt nước” và cười cái cười “nghe thật hiền”. Giờ đây Chí Phèo mới trở lại là mình, anh rưng rưng và bẽn lẽn khi trở về với cuộc sống con người. Anh tha thiết được trở lại với xã hội loài người, anh “thèm lương thiện, muốn làm hòa với mọi người biết bao !”
Lòng yêu thương, cái tình người cảm động đã thức dậy trong Chí Phèo, phần sâu kín nhất trong tâm hồn, cái bản chất đẹp đẽ của người nông dân lao động bị che lấp, vùi dập bao nhiêu lâu vẫn không tắt. Xưa kia, Chí Phèo đã từng ước mơ mọt cuộc sống hạnh phúc giản di trong lao động. Tuy còn trẻ trung nhưng, anh cũng phân biệt được tình yêu chân chính và thói dâm dục xấu xa : bị gọi lên bóp chân cho “bà ba”, “anh chỉ thấy nhục chứ yêu đương gì”. Bản chất lương thiện , trong trắng của người nông dân trong Chí Phèo đã bị bọn cường hào và nhà tù thực dân ra sức bóp chết. Chí Phèo đã không chịu trách nhiệm về tội lỗi của mình . “Trần trụi giữa bầy sói”, anh không thể hiền lành, mà muốn sống anh phải cướp giật, đâm chém, ăn vạ. Muốn thế phải liều lĩnh gan góc; những thứ ấy Chí Phèo tìm ở rượu. Và Chí Phèo luôn say, “hắn say thì hắn làm bất cứ thứ gì người ta sai hắn làm”. Chí Phèo gây tội ác một cách vô ý thức, linh hồn của anh đã bi cướp đi rồi.
Nhưng hôm nay Chí Phèo không say. Tình yêu đã thức tỉnh anh và hé mở cho anh con đường trỏ lại làm người. Anh hồi hộp hi vọng. Nhưng con đường ấy đã bị chặn đứng : bà cô Thị Nở không cho phép cháu bà “đâm đầu đi lấy một thằng (…) chỉ có một nghề là rạch mặt ăn vạ !”. Mọi người đã quên coi Chí Phèo như một con vật và không công nhận anh là con người từ lâu lắm rồi. Thế là Chí Phèo rơi vào một bi kịch tâm hồn đau đớn, bi kịch của con người bi cự tuyệt không được làm người. Chí Phèo uống và “ôm mặt khóc rưng rưng”. Anh lại xách dao đi, và như mọi lần, vừa đi vừa chửi.
Nhưng bước chân của Chí Phèo hôm nay không hẳn là bước chân của kẻ say. Anh đến thẳng nhà của lão Bá Kiến chứ không rẽ vào nhà của Thị Nở. Có thể vì anh say nên quên dự tính lúc ra đi và đi theo thói quen. Nhưng đúng hơn là anh đã đi theo sự thôi thúc và lòng căm thù giai cấp vẫn âm ỉ chưa tắt trong đáy khối óc u tối dày đặc nay đã bùng lên. Quằn quại đau khổ vì tuyệt vọng, Chí Phèo càng thấm thía tội ác đã cướp quyền làm người, cướp cả hình người, hồn người của mình. Trước Bá Kiến, Chí Phèo đã “chỉ tay vào mặt” lão, dõng dạc đòi quyền làm người. Lưỡi dao căm thù của Chí Phèo đã vung lên.
Không phải là một vụ giết người mới của Chí Phèo lưu manh mà đây là hành động lấy máu rửa thù của người nông dân cung khổ đã uất ức vung lên, vùng lên một cách cô độc, tuyệt vọng, manh động. Giết chết kẻ thù, Chí Phèo cũng “chỉ còn một cách” kết liễu cuộc đời mình. Ý thức nhân phẩm đã trở về Chí Phèo không bằng lòng trở lại cuộc sống thú vật nữa. Trước đây, để bám lấy sự sống, Chí Phèo đã bán linh hồn cho quỷ; giờ đây, linh hồn ấy đã trở về, Chí Phèo lại phải thủ tiêu cuộc sống của mình !
Chí Phèo đã chết. Chết vì không tìm ra đường sống. Kẻ thù đã bị đền tội, “tre già măng mọc, thằng ấy chết còn thằng khác”. Cuộc sống vẫn tối sầm.
Qua Chí Phèo, Nam Cao như đã mơ hồ cảm thấy cái khốc liệt của mối mâu thuẫn giai cấp ngàn đời giữa nông dân và địa chủ không gì có thể xoa dịu, cái sức mạnh ghê gớm của mối căm thù giai cấp đang âm ỉ trong lòng trật tự phong kiến nông thôn, càng nén xuống thì càng bùng nổ không gì có thể dập tắt.

Nguyễn Hoành Khung

(Lịch sử văn học Việt Nam, Tập V, phần II (1930 – 1945), NXB Giáo dục, 1978

Về Đầu Trang Go down
 

Về nhân vật Chí Phèo

Xem chủ đề cũ hơn Xem chủ đề mới hơn Về Đầu Trang 
Trang 1 trong tổng số 1 trang

Permissions in this forum:Bạn không có quyền trả lời bài viết
Thầy giáo làng :: Bài học :: Lớp 11 :: Chí Phèo - Nam Cao-
free counters
Free forum | © phpBB | Free forum support | Liên hệ | Report an abuse | Create a free blog